Naar aanleiding van de aanhoudende droogte stelt de gouverneur van Antwerpen een tijdelijk
onttrekkingsverbod in voor vrijwel het gehele grondgebied van de provincie Antwerpen. Tot het
verbod wordt opgeheven, mag geen water meer worden onttrokken uit onbevaarbare
waterlopen en publieke grachten binnen de betrokken stroomgebieden.
Uitbreiding van het tijdelijk onttrekkingsverbod
Door de aanhoudende droogte en de hoge temperaturen zijn de waterpeilen en debieten van bijna
alle onbevaarbare waterlopen verder gedaald. Daardoor heeft de kritieke droogtetoestand zich
inmiddels over vrijwel de hele provincie uitgebreid. Volgens de weersvoorspellingen houdt het
warme en droge weer minstens tot eind juli aan. Hoewel lokaal warmteonweders mogelijk zijn,
brengen die door hun plaatselijke en vaak hevige karakter doorgaans onvoldoende neerslag om de
droogtetoestand structureel te verbeteren. De verwachting is dan ook dat de droogtetoestand de
komende weken verder zal verslechteren. De Vlaamse Droogtecommissie besliste daarom op 16 juli
2026 om de droogtestatus op te schalen naar code Oranje en bijkomende maatregelen te nemen
om de verdere achteruitgang van waterpeilen te vertragen.
Lage waterpeilen en debieten in de waterlopen vormen een ernstige bedreiging voor fauna en flora
in en ook rondom de waterloop. Wanneer een waterloop droogvalt, is de schade aan de soorten
die in het water leven evident. Maar ook bij lage debieten wordt het ecosysteem van de waterloop
bedreigd door te hoge watertemperaturen, te weinig opgeloste zuurstof en verhoogde blootstelling
aan roofdieren bij gebrek aan schuilplaatsen. Het ecosysteem van de waterlopen maakt inherent
deel uit van het volledige ecosysteem waarin wij leven en maatregelen zijn dan ook noodzakelijk
om het ecosysteem tegen de verdere impact van de aanhoudende droogte te beschermen.
De debieten van nagenoeg alle waterlopen in de provincie Antwerpen daalden inmiddels onder hun
ecologische minimumdebiet. Overal kampen de waterlopen met zeer lage waterstanden en zijn
sommige waterlopen zelfs volledig drooggevallen. Voorlopig vormen de waterlopen in de polders
rond Stabroek, de Antitankgracht afwaarts de N111 en de Afwateringsgracht in Stabroek, de
Voorgracht en Hoofdgracht in Antwerpen en het Postelvaartje in Mol nog een uitzondering.
Op basis van de huidige weersvoorspellingen wordt op korte termijn geen herstel van de situatie
verwacht. Om de kwetsbare ecosystemen in en rond de waterlopen te beschermen, is een tijdelijk
onttrekkingsverbod in deze stroomgebieden dan ook noodzakelijk. Het verbod blijft van kracht
zolang de droogte aanhoudt. De waterloopbeheerders in de provincie Antwerpen volgen de situatie
nauwgezet op en zullen de droogtetoestand voortdurend evalueren.
Kaartmateriaal
De exacte locatie van het afgebakende stroomgebied kan je raadplegen via de kaart in bijlage of op de online kaarten. De stand van zaken van de onttrekkingsverboden en een interactieve kaart zijn te raadplegen via www.gouverneurantwerpen.be en www.provincieantwerpen.be.
Wat is een onttrekkingsverbod?
Zo’n verbod betekent dat er geen water uit een onbevaarbare waterloop mag worden opgepompt. Er zijn wel enkele uitzonderingen, zoals voor hulpdiensten bij noodgevallen of in beperkte gevallen voor drenken van vee dat in de weide staat en aanmaak van gewasbeschermingsmiddelen. De precieze voorwaarden zijn opgenomen in het besluit van de gouverneur.
Het tijdelijk onttrekkingsverbod is niet van toepassing op bevaarbare waterlopen, maar onttrekkers moeten zich wel houden aan de richtlijnen van De Vlaamse Waterweg.
Alternatieve waterbronnen
Door het tijdelijk onttrekkingsverbod worden watervragers gedwongen om te zoeken naar
alternatieven. Wie nood heeft aan een alternatieve waterbron kan uitwijken naar mobiele
captatiemogelijkheden langs de kanalen. Enkel op afspraak en na aanvraag op Alternatief
irrigatiewater voor land- en tuinbouw | Pidpa kunnen landbouwers per meteen terecht op het
Waterproductiecentrum (WPC) Westerlo. Vanaf volgende week kunnen landbouwers ook terecht
op de WPC’s Herentals, Balen en Grobbendonk. Afhalingen zullen worden gehonoreerd in de
mate dat er in de infiltratiebekkens nog voldoende spoelwater beschikbaar is.
Ook hergebruik van bemalingswater kan een nuttig alternatief zijn voor specifieke toepassingen,
zij het niet voor landbouwirrigatie omwille van de voedselveiligheid. Volg steeds de geldende
regels en wetgeving op die van toepassing zijn voor elk type van alternatieve waterbron.
Algemeen spaarzaam watergebruik en proactieve maatregelen
“De droogtetoestand is inmiddels duidelijk verscherpt en vraagt om blijvende waakzaamheid en
spaarzaam watergebruik,” zegt gouverneur Cathy Berx. “Door de aanhoudende droogte en hoge
temperaturen staan veel waterlopen zwaar onder druk. Elke druppel telt: zuinig omgaan met
water is vandaag meer dan ooit noodzakelijk. Ook al zijn er momenteel nog voldoende voorraden
voor de productie van leidingwater, toch moeten we ons watergebruik beperken en verspilling
absoluut vermijden. Alleen door samen inspanningen te leveren, kunnen we onze watervoorraden
en het kwetsbare watersysteem beschermen. De waterbeheerders volgen de situatie nauwgezet
op en nemen waar nodig bijkomende maatregelen.”