Duurzaamheid

Duurzaam ontwikkelen betekent streven naar gelijkheid voor iedereen over tijd en ruimte heen. Alle mensen hebben recht op éénzelfde stukje aarde met een goede milieukwaliteit of ze nu vandaag leven of binnen 100 jaar, in het noorden of het zuiden. De ecologische voetafdruk meet het menselijke verbruik van de natuurlijke rijkdommen. Dat verbruik wordt vergeleken met het vermogen van de natuur om deze rijkdommen te hernieuwen. De ecologische voetafdruk van iemand is dus het stukje aarde dat die persoon tijdens zijn/haar leven opgebruikt om b.v. de grondstoffen te leveren die we verbruiken en het afval daarvan te verwerken. Het wordt uitgedrukt in hectare. Als we de beschikbare oppervlakte eerlijk verdelen over de ganse wereldbevolking, heeft iedereen recht op ca. 1,8 ha. Dit is het "eerlijke aarde-aandeel".

De huidige realiteit is echter anders: tussen 1961 en 2006 is de ecologische voetafdruk meer dan verdrievoudigd. Op basis van de gegevens van 2003 blijkt dat de gemiddelde voetafdruk van een wereldburger 2,2 hectare is. Dit is zon 25% meer dan het eerlijke aarde-aandeel. Dat wil zeggen dat onze planeet er ongeveer één jaar en drie maanden over doet om de natuurlijke rijkdommen te produceren die de mens dat jaar heeft verbruikt.

Op basis van de gegevens uit 2001 lag de ecologische voetafdruk nog maar 21 % hoger. De uitstoot van koolstofdioxide (CO2), was de snelst groeiende component (door het gebruik van fossiele brandstoffen) met een meer dan negenvoudige stijging tussen 1961 en 2003.

Voor België zijn de cijfers dramatisch. Het Living Planet Report stelt dat ons land op de 13de plaats staat in de wereldranglijst van de ecologische voetafdruk, een lijst van landen die niet duurzaam omspringen met natuurlijke hulpbronnen. Een Belg heeft een gemiddeld verbruik van 5,6 hectare per jaar. Een Europeaan heeft een gemiddelde voetafdruk van 4,8 hectare. In 2004 was de gemiddelde voetafdruk van een Belg 4,8 hectare. In twee jaar tijd is de druk op het leefmilieu dus met 17% gestegen. Onze slechte notering heeft vooral te maken met ons hoog energieverbruik. Ons verbruik van fossiele brandstoffen maakt net niet de helft uit van onze ecologische voetafdruk. Tel daar onze grote afhankelijkheid van nucleaire energie bij, en onze slechte rangschikking wordt meer dan verklaard.

De Belgen consumeren allemaal samen meer dan 4,5 maal het equivalent aan natuurlijke rijkdommen die ons land jaarlijks kan produceren! Buurlanden als Nederland (4,4 hectare) en Duitsland (4,5 hectare) leven op een minder grote voet. Frankrijk (5,6 hectare) zit op hetzelfde niveau. Op internationaal vlak leven de Verenigde Arabische Emiraten (11,9 hectare) op de grootste voet. De VS (9,6 hectare) staan op plaats twee, en Finland (7,6 hectare) vervolledigt de top drie.

Als we nog een leefbare wereld willen in de toekomst, moeten we met z'n allen op een andere wijze gaan leven. Anders leven betekent niet dat we de klok moeten terugdraaien tot in de oertijd (waar geen enkele vorm van het huidige comfort terug te vinden is). In deze andere levenswijze draait echter heel veel rond de twee volgende woorden: efficiëntie en genoeg.

We moeten onderzoeken hoe we efficiënter gebruik kunnen maken van water, energie en materialen. Dit kan door bijvoorbeeld door gebruik te maken van spaarlampen en spaardouchekoppen. Ook het gebruik van de wagen kan bijvoorbeeld veel efficiënter. Uit een studie bleek dat de gemiddelde Amerikaan 1 600 uur (rijtijd + tijd parking zoeken + tijd geld verdienen om kosten wagen te betalen) nodig heeft om 10 000 km af te leggen met de wagen. Dit betekent een gemiddelde snelheid van 5 km/uur. Zou de fiets niet veel efficiënter zijn?

Als we even nadenken, blijkt dat wij niets te kort hebben, in tegendeel zelfs. Aan de meeste van onze materiële behoeftes is ruimschoots voldaan. Bovendien, wat mensen echt belangrijk vinden, zijn niet de materiële zaken, maar wel: gelukkige relaties, tijd om te genieten en plezier te maken, een goede gezondheid, de vrijheid om keuzes te maken, ...

	Ecologische voetafdruk (eenvoudige test)
	Ecologische voetafdruk (uitgebreide test)
	Ecologische voetafdruk (meer informatie)
	Voedselvoetafdruk
	Watervoetafdruk